Het is een weinig opvallende plek voor een kantelpunt in de Duitse energiesector: Leuna in Saksen-Anhalt. Daar heeft de Beierse Münch Gruppe een batterijopslag met een vermogen van 250 megawatt (MW) en een opslagcapaciteit van circa 500 megawattuur (MWh) aangesloten op het elektriciteitsnet. Overtollige stroom uit wind- en zonneparken wordt hier opgeslagen en zou omgerekend 125.000 huishoudens een dag van elektriciteit kunnen voorzien. Volgens Münch Energie is dit momenteel het grootste operationele batterijopslagcomplex van Duitsland. In de loop van dit jaar moet de totale capaciteit worden uitgebreid tot maximaal 800 MWh.
Ook RWE werkt aan het ontlasten van het elektriciteitsnet. In de voormalige dagbouwmijn Hambach verrijst een grootschalig batterijopslag. Op een drie hectare groot, niet langer gebruikt deel van het mijngebied bouwt RWE een installatie met een vermogen van 136 MW en een opslagcapaciteit van 470 MWh. Dit naast bestaande installaties voor hernieuwbare energie. De ingebruikname staat gepland voor 2027. „De installatie kan onevenwichtigheden in het elektriciteitsnet binnen fracties van seconden opvangen. De locatie midden in de energieregio Rijnlands bruinkoolgebied biedt daarvoor ideale omstandigheden”, zegt Nikolaus Valerius, CEO van RWE Generation. RWE bouwt momenteel naar eigen zeggen alleen al in Duitsland batterijopslag met een totaal vermogen van circa 1,7 gigawatt.
Leuna en Hambach zijn geen uitzonderingen. Eind maart 2026 waren in Duitsland circa 2,4 miljoen batterijopslagsystemen geïnstalleerd, met een totale capaciteit van 27,7 gigawattuur. Het grootste deel daarvan bestaat nog uit thuisbatterijen. Bij grootschalige opslag gaat het inmiddels echter om heel andere dimensies. In Förderstedt bij Maagdenburg wordt een installatie gebouwd met circa 300 MW vermogen en een capaciteit van 716 MWh. In Gundremmingen staat een installatie van 400 MW gepland.
De reden voor de hausse ligt voor de hand: het Duitse elektriciteitssysteem wordt steeds afhankelijker van het weer. Zonne- en windparken produceren stroom wanneer de zon schijnt of de wind waait – niet noodzakelijk op het moment dat huishoudens en bedrijven die nodig hebben. Batterijen kunnen die kloof overbruggen: ze laden op wanneer er een stroomoverschot is en leveren energie terug wanneer de vraag toeneemt.
Daarmee vervullen ze meerdere functies tegelijk. Ze kunnen prijsschommelingen dempen, hernieuwbare stroom beter benutbaar maken en binnen enkele seconden reageren op schommelingen in het net. Ze vervangen noch de uitbreiding van het elektriciteitsnet, noch centrales die nodig zijn tijdens periodes van meerdere dagen met weinig wind en zon. Voor de kortetermijnflexibiliteit van het elektriciteitssysteem zijn ze echter van grote waarde.
De trend is wereldwijd. Volgens het Internationaal Energieagentschap werd in 2025 wereldwijd 108 gigawatt aan nieuwe batterijopslagcapaciteit geïnstalleerd. China was alleen al goed voor circa 60 procent van de groei en loopt daarmee ver voor op de Verenigde Staten en Europa. Australië en andere markten zijn bezig met een inhaalslag. Duitsland is op dit gebied geen wereldleider, maar behoort in Europa wel tot de koplopers.
De volgende stap in de energietransitie ziet er daarom mogelijk minder spectaculair uit dan een nieuw wind- of zonnepark. Misschien staat die in een container naast een voormalige elektriciteitscentrale – klaar om in actie te komen zodra het elektriciteitsnet daarom vraagt.
Tekst: Janine Damm