De PPWR komt naast de al bestaande registratie- en meldplicht van de verpakkingen. Zo moeten Nederlandse ondernemers die verpakte producten in Duitsland verkopen of naar Duitsland exporteren, binnenkort een conformiteitsverklaring per verpakking opstellen of in bezit hebben. Verder wordt de bestaande rolverdeling rond het 'Erstinverkehrbringer'-principe vervangen door een rolindeling die afhankelijk is van de schakel in de verpakkingsketen waarin de ondernemer actief is. Daarbij wordt van belang of er vanuit Nederland aan een (professionele) eindgebruiker in Duitsland wordt geleverd. En ook schrijft de nieuwe verordening o.a. voor hoe er om moet worden gegaan met schadelijke stoffen in verpakkingen.
Huidige situatie
Tot 12 augustus 2026 geldt voor Nederlandse bedrijven die naar Duitsland exporteren één wet: de welbekende VerpackG. Wie nu verpakkingen op de Duitse markt brengt, moet dat melden bij een centraal meldpunt, het LUCID-register. Bedrijven moeten in de productcatalogus van de Zentrale Stelle nakijken welke verpakkingen onder deze meldplicht vallen. Anders dan in Nederland kent Duitsland geen drempel; vanaf de eerste kilo moet aangifte gedaan worden. Vervolgens moet een contract worden afgesloten met een van de tien erkende duale systemen, die de inzameling en recycling (tegen een licentievergoeding) verzorgen. Het duaal systeem is een privaat georganiseerd inzamel- en recyclingsysteem. Bepalend daarbij is wie de 'Erstinverkehrbringer' is: de partij die tijdens de grensovergang naar Duitsland juridisch verantwoordelijk is voor de goederen, bijvoorbeeld de Nederlandse leverancier bij aflevering aan de deur of juist de Duitse afnemer (middels een Ex Works-afspraak). Niet-naleving kan leiden tot boetes of zelfs verkoopverboden.
“Gezien de korte voorbereidingstijd is het verstandig om niet te wachten tot 12 augustus. Ondernemers moeten in elk geval proberen vóór die datum alle verpakkingen die richting Duitsland gaan, per leverancier en per product goed in kaart brengen. Ook is het zinvol om bij leveranciers nu al documentatie op te vragen, omdat zij waarschijnlijk tijd nodig hebben om deze informatie aan te leveren. Tot slot moet nepaalt worden welke rol van toepassing is per verpakking. Dit bepaalt namelijk welke verplichtingen gelden en wie verantwoordelijk is voor de melding bij het duale systeem.”
Ingrijpende wijziging
De PPWR is vorig jaar in werking getreden en vervangt voor alle lidstaten in de EU de geldende verpakkingsrichtlijn uit 1994. De overgangsfase en voorbereidingstijd voor deze verordening eindigt op woensdag 12 augustus 2026. Vanaf die dag moeten alle bedrijven in de EU aan de PPWR voldoen. Een belangrijk verschil met de voormalige situatie zit in de juridische vorm: de oude richtlijn liet lidstaten vrij om regels naar eigen inzicht in te vullen, maar de nieuwe verordening is verplichtend en geldt voor alle ondernemingen (in de 27 lidstaten). In Duitsland wordt de PPWR omgezet in nationale wetgeving: de VerpackDG. Voor Nederlandse bedrijven die in Duitsland actief zijn, betekent de PPWR dus, dat de productgerelateerde eisen — waaronder recyclebaarheid, materiaalgebruik en schadelijke stoffen — in Nederland en in Duitsland identiek zullen zijn.
Het is belangrijk het volgende op te merken: de nationale systemen voor inzameling en financiering (zoals het Duitse LUCID-register en het duale systeem) blijven bestaan. Wel kan er een verandering plaatsvinden welke partij de verpakking in Duitsland moeten aanmelden. De PPWR definieert namelijk welke schakel in de keten als `producent´ bestempeld wordt en daarmee dus ook wie de verpakking in Duitsland moet aanmelden. De PPWR harmoniseert daarnaast het ontwerp en de eisen van de verpakking zelf.
Wie wordt verantwoordelijk?
Een van de meest ingrijpende veranderingen voor Nederlandse bedrijven die naar Duitsland leveren, zit in de verschuiving van de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid. Waar tot 12 augustus de partij die de verpakking als eerste op de Duitse markt bracht, verantwoordelijk is voor registratie en aangifte, wordt ná 12 augustus de rol van de producent belangrijk. Wie die producent is, hangt af van de situatie: dat kan een importeur, een fabrikant of een distributeur zijn en verschilt per verpakking en per leveringsconstructie. In de praktijk zijn er twee hoofdscenario's mogelijk.
Levert u vanuit Nederland rechtstreeks aan een eindgebruiker in Duitsland — een consument, een horecazaak, een kantoor of een andere professionele partij die het product zelf verbruikt — dan blijft u als Nederlandse leverancier verantwoordelijk voor de registratie en aangifte van die verpakkingen. Dat geldt ook als de levering zakelijk van aard is. Bij een levering aan een (professionele) eindgebruiker verschuift de verantwoordelijkheid dus niet.
Levert u vanuit Nederland aan een Duitse retailer of groothandel die de producten vervolgens doorverkoopt, dan verschuift de aangifte- en registratieplicht naar uw Duitse afnemer. Als Nederlandse leverancier hoeft u in dat geval de verpakkingen niet meer zelf aan te melden.
Beide scenario's kunnen uiteraard naast elkaar voorkomen, bijvoorbeeld bij bedrijven die zowel rechtstreeks aan eindgebruikers leveren als aan groothandelskanalen. In het geval uw onderneming een vestiging in Duitsland heeft, gelden mogelijk aanvullende of afwijkende verplichtingen. In dat geval is het raadzaam om dit specifiek te laten beoordelen.
De rolverdeling bepaalt de verplichting
Een tweede belangrijke verandering is de rol die een bedrijf in de levenscyclus van de verpakking heeft. Een onderneming kan bijvoorbeeld tegelijk fabrikant zijn voor het ene product en distributeur voor het andere product zijn. De PPWR onderscheidt o.a. verschillende rollen in de verpakkingscyclus;
- Leverancier
- Fabrikant
- Importeur
- Distributeur
- Einddistributeur
- Producent
Bij elke rol horen bijbehorende verplichtingen ten aanzien van de verpakking. Dat maakt het noodzakelijk om per verpakking in kaart te brengen welke rol van toepassing is, voordat duidelijk vastgesteld kan worden welke verplichtingen gaan gelden.
Voor Nederlandse ondernemingen die aan (professionele) eindgebruikers in Duitsland leveren, komt er bovendien een verplichting om een gemachtigde vertegenwoordiger aan te stellen die de lokale registratie en naleving regelt (waaronder de bestaande LUCID-registratie).
Praktische gevolgen
Naast de vaststelling of er sprake is van een eindgebruiker of een professionele partij en de bepaling welke rol een onderneming heeft, heeft de verordening nog meer praktische gevolgen voor exporteurs naar Duitsland.
- De fabrikant — het bedrijf dat verpakkingen of verpakte producten maakt of onder zijn naam of merk laat maken (private label) — moet voor elk type verpakking een conformiteitsverklaring opstellen (en deze tien jaar bewaren). Daarin staat onder meer informatie over het ontwerp en het gebruik van schadelijke stoffen.
- Daarnaast gelden strengere grenzen voor verpakkingen van levensmiddelen met zware metalen (zoals lood, cadmium, kwik en chroom). Deze mogen samen niet boven 100 mg/kg uitkomen. Ook komen er beperkingen voor het gebruik van PFAS in verpakkingen die in contact komen met voedsel, zoals onder meer pizzadozen of bakpapier.
- Elke verpakking moet daarnaast een type-, batch- of serienummer krijgen, zodat deze altijd te traceren is.
- Wie herbruikbare verpakkingen op de markt brengt, moet vanaf dezelfde datum een werkend hergebruiksysteem hebben opgezet, en alle andere partijen in de keten — ook de Duitse afnemer of distributeur — moeten daar inzicht in hebben.
Overigens kunnen bij het niet navolgen van de PPWR boetes of andere sancties worden opgelegd. Het is verstandig daarover advies in te winnen.
Lange termijn
Vanaf 2028 worden design-for-recyclingcriteria verplicht en moet de horeca herbruikbare opties aanbieden aan klanten die hun eigen verpakking meenemen. Vanaf 2030 moet minimaal 70% van alle verpakkingen daadwerkelijk recyclebaar zijn in de praktijk (niet alleen in theorie), gelden minimumpercentages voor gerecycled kunststof, en moet 40% van de verzend- en verkoopverpakkingen voor EU-transport herbruikbaar zijn. Verpakkingen voor intern bedrijfstransport of vaste partners binnen eigen land moeten vanaf 2030 zelfs voor 100% herbruikbaar zijn.
Neem contact met mij op:
-
Maak een afspraak