Met het initiatief #StandortUpgrade2026 bundelt de Deutsche Industrie- und Handelskammer (DIHK) tien hervormingsvoorstellen die volgens het bedrijfsleven de hoogste economische prioriteit hebben. De thema’s raken direct aan de aantrekkelijkheid van Duitsland als vestigingsplaats voor bedrijven, investeerders en innovatieve sectoren.
De boodschap van de koepelorganisatie, waar ook de DNHK deel van uitmaakt, is duidelijk: zonder betere randvoorwaarden dreigt Duitsland verder aan concurrentiekracht te verliezen. Politiek en bestuur moeten volgens het bedrijfsleven vooral daar handelen waar investeringen worden geremd, innovatie vertraagt en duurzame groei onder druk staat.
1. Open wereldmarkten en douane
Open markten en betrouwbare handelsregels vormen de basis van het Duitse verdienvermogen. De nadruk ligt op betere markttoegang, minder handelsbelemmeringen, werkbaar douane- en sanctierecht, stabielere leverketens en een bredere spreiding van afzetmarkten.
2. Digitalisering en infrastructuur
Dit thema gaat niet alleen over snel internet, maar ook over goed functionerende verkeerswegen, digitale netwerken, energie-infrastructuur en efficiënte planprocessen. Daarnaast gaat het om open standaarden, investeringen in sleuteltechnologieën en een overheid waarvan de digitale dienstverlening bedrijven ondersteunt in plaats van afremt.
3. Zekerstellen van vak- en arbeidskrachten
Het tekort aan personeel remt economische groei. Daarom richt dit hervormingsgebied zich op betere scholing en bijscholing, een hogere arbeidsparticipatie van oudere werknemers en eenvoudigere arbeids- en vakmigratie.
4. Concurrerende energieprijzen
Bedrijven kunnen alleen investeren en transformeren als energie betaalbaar blijft, de netten sneller worden uitgebouwd en het beleid voorspelbaar is. Dit thema draait daarom om lagere energiekosten én meer leverings- en planningszekerheid.
5. Arbeidskosten en sociale stelsels
Het afremmen van stijgende loonkosten en loongerelateerde lasten. Dit sluit aan op de hervormingen van pensioen- en zorgstelsels, zodat die demografisch houdbaar zijn en bedrijven minder onder druk zetten via hogere premies en bijkomende arbeidskosten.
6. Bureaucratie verminderen en procedures versnellen
Rapportageplichten, complexe vergunningstrajecten en uiteenlopende uitvoeringspraktijken remmen investeringen, leggen extra druk op personeel en verzwakken innovatie. De prioriteit ligt daarom bij minder regels, snellere besluitvorming en een praktijkgerichtere overheid.
7. Innovatie versnellen
Dit hervormingsgebied draait om een innovatiebeleid dat groei en concurrentiekracht versterkt. Belangrijke aandachtspunten zijn betere voorwaarden voor onderzoek en ontwikkeling, snellere toepassing van technologieën zoals AI en 3D-printing, en minder administratieve drempels voor investeringen.
8. Een bedrijf binnen 24 uur oprichten
Een snelle oprichting is een belangrijke hefboom voor meer ondernemerschap. Daarbij gaat het niet alleen om de Gewerbeanmeldung, maar ook om vervolgstappen zoals het sneller afgeven van een belastingnummer en het verder digitaliseren van het volledige oprichtingsproces.
9. De grondstoffenvoorziening veiligstellen
Duitsland is voor meer dan negentig procent afhankelijk van import bij metallische grondstoffen. Daarom is een samenhangende grondstoffenstrategie met import, binnenlandse winning, recycling en aanvullende instrumenten in samenwerking met de EU en internationale partners van groot belang.
10. Ondernemingsbelasting verlagen
Duitse bedrijven worden internationaal te zwaar belast, waarmee de vestigingsplaats verzwakt. Daarom is een brede belastinghervorming noodzakelijk, expliciet ook met volledige afschaffing van de solidariteitstoeslag.
Deze tien hervormingsgebieden geven richting geven aan het politieke en economische debat over de toekomst van Duitsland als vestigingsland. De boodschap is duidelijk: om concurrentiekracht, innovatie en investeringen te versterken, zijn gerichte hervormingen op meerdere fronten tegelijk nodig.
Tekst: Hendrike Oosterhof
