Kwantumcomputers worden beschouwd als de sleuteltechnologie van de komende decennia: ze maken gebruik van de wetten van de kwantumfysica om complexe taken aanzienlijk sneller op te lossen dan conventionele computers. Fotonische systemen zijn bijzonder veelbelovend. Ze werken met lichtdeeltjes, zogenaamde fotonen, als informatiedragers. Dat maakt ze bijzonder snel en ongevoelig voor storingen; bovendien vereisen ze vereisen aanzienlijk minder koeling dan andere kwantumtechnologieën.
Een gemeenschappelijke hindernis voor alle benaderingen is de overstap van het laboratorium naar de praktijk. De in fotonische kwantumcomputers gespecialiseerde start-up Quix Quantum uit Enschede wil precies deze kloof dichten. „We ontwikkelen niet alleen fotonische chips”, legt Robin Wittland, Chief Commercial Officer bij Quix Quantum, uit. „We combineren fotonbronnen, processors, detectoren, besturingselektronica en software tot een compleet systeem.”
Deze aanpak kan in Duitsland op grote belangstelling rekenen: het kwantumcomputing-initiatief van het Duitse Centrum voor Lucht- en Ruimtevaart (DLR QCI) heeft de Duitse vestiging van QuiX Quantum opdracht gegeven om deze technologie te ontwikkelen in het innovatiecentrum in Ulm en te integreren in de productieomgeving.
Sinds juli 2026 zijn daar alle kernelementen voor fotonische kwantumcomputing beschikbaar. Het Duits-Nederlandse team verbindt en kalibreert de afzonderlijke componenten tot een totaalsysteem dat de naam Carina draagt. „De belangrijkste technische uitdaging bestaat erin het totale systeem betrouwbaar en reproduceerbaar aan de praat te krijgen”, legt Wittland uit. Quix heeft voor de nauwe samenwerking vestigingen geopend in Ulm en Stuttgart. Met behulp van referentiealgoritmen en kwantumprotocollen testen de onderzoekers of de hardware, de besturingselektronica en de software soepel samenwerken. Deze projectfase loopt naar verwachting tot begin volgend jaar. Daarna wil het DLR QCI Carina openstellen als rekenplatform voor Europese partners uit de industrie en de onderzoekswereld. Daar kunnen ze use cases onder reële omstandigheden testen – een belangrijke stap de richting commerciële toepassing.
Dat het project grensoverschrijdend is opgezet, ziet Wittland als een essentiële succesfactor, aangezien de benodigde expertise verspreid is over heel Europa. De samenwerking tussen Quix Quantum en DLR QCI laat zien hoe deze sterke punten in de praktijk kunnen worden gecombineerd: „Nederland beschikt over ruime expertise op het gebied van geïntegreerde fotonica, halfgeleidertechnologie en kwantumonderzoek. Duitsland brengt grote onderzoeksorganisaties, industriële klanten, technische expertise en een high-performance computing-infrastructuur in.“ Karla Loida, projectverantwoordelijke bij DLR QCI, vult aan: „De combinatie van verschillende culturen, achtergronden en vakkennis versnelt de technologieoverdracht, omdat ieder problemen vanuit een ander perspectief bekijkt.“
Tot slot versterkt het project de positie van Europa op het gebied van kwantumcomputing.
Tekst: Jasmin Oberdorfer