Uit de enquête blijkt dat de internationale economische vooruitzichten in het najaar van 2026 zijn verbeterd. Wereldwijd verwacht 28 procent van de ondervraagde bedrijven een betere economische ontwikkeling op hun vestigingslocatie, tegenover 21 procent in het voorjaar. Ook het aandeel bedrijven dat een verslechtering verwacht, is gedaald: van 32 naar 20 procent.
Nederlandse ondernemers overwegend positief
In Nederland is het beeld terughoudender. Hoewel ondernermers hier hun huidige bedrijfssituatie als overwegend positief beoordelen, verwacht een meerderheid weinig verandering in het komende jaar. 47 procent van de Nederlandse respondenten omschrijft de huidige bedrijfssituatie als goed, terwijl 44 procent deze als bevredigend beoordeelt. Slechts 7,9 procent noemt de situatie slecht.
Voor het komende jaar verwacht 68 procent dat de eigen bedrijfsontwikkeling gelijk blijft. 18 procent rekent op verbetering, terwijl 13 procent een verslechtering voorziet. Ook de verwachtingen voor de algemene conjunctuur blijven gematigd: 63 procent verwacht een gelijkblijvende economische ontwikkeling, tegenover 21 procent die een verbetering voorziet.
De Nederlandse verwachtingen blijven daarmee achter bij het internationale beeld. Wereldwijd rekent bijna de helft van de ondervraagde bedrijven op betere bedrijfsresultaten. In Nederland ligt dit aandeel met 18 procent aanzienlijk lager.
Investeringsuitgaven blijven stabiel
De investeringsplannen van Nederlandse bedrijven laten een verdeeld beeld zien. 44 procent van de respondenten uit Nederland verwacht de investeringsuitgaven op hetzelfde niveau te houden. 29 procent is van plan meer te investeren, terwijl 23 procent juist rekening houdt met lagere investeringsuitgaven. 2,6 procent geeft aan geen investeringen te plannen.
Ook op dit gebied zijn internationaal de investeringsverwachtingen positiever: wereldwijd wil 35 procent van de bedrijven de investeringen verhogen. Daarmee blijft Nederland ook op dit vlak enigszins achter bij het internationale gemiddelde.
Uitbreiding personeelsbestand
Op het gebied van werkgelegenheid zijn de verwachtingen positiever. 34 procent van de Nederlandse bedrijven verwacht het personeelsbestand in de komende twaalf maanden uit te breiden. 39 procent voorziet geen verandering, terwijl 26,3 procent rekening houdt met een afname van het aantal werknemers. Wereldwijd is 37 procent van de bedrijven van plan meer personeel aan te nemen.
Energieprijzen en economisch beleid vormen grootste risico's
Ondanks de verbeterde internationale vooruitzichten blijven verschillende economische risico's de bedrijfsontwikkeling beïnvloeden. Voor Nederlandse ondernemingen vormen vooral de energieprijzen een belangrijke uitdaging. 76 procent van de respondenten noemt dit als voornaamste risico voor de economische ontwikkeling van hun bedrijf.
Dat percentage ligt aanzienlijk hoger dan het internationale gemiddelde van 35 procent. Wereldwijd zijn juist de economische beleidskaders het meest genoemde risico: 44 procent van de bedrijven wijst hierop. In Nederland staat dit onderwerp met 39,5 procent eveneens hoog op de lijst.
Ook het tekort aan gekwalificeerd personeel blijft een belangrijk aandachtspunt. 34 procent van de Nederlandse bedrijven noemt het tekort aan vakmensen als risico. Daarnaast wijzen respondenten op hoge grondstofprijzen (29 procent) en mogelijke verstoringen in de toeleveringsketens (18 procent).
Aanvullend werden bovendien de regeldruk, het Nederlandse belastingklimaat en het gebrek aan voorspelbaarheid van het overheidsbeleid genoemd. Ook geopolitieke ontwikkelingen, inflatie en bureaucratie spelen een rol. Enkele bedrijven wijzen daarnaast op structurele uitdagingen zoals lage waterstanden en digitalisering.
Diversificatie als antwoord op concurrentie vanuit China
De concurrentie vanuit China is een groeiend aandachtspunt. Toch zegt 58 procent van de Nederlandse respondenten vooralsnog geen toename van concurrentiedruk te voelen. Van de bedrijven die wel toenemende concurrentie ervaren, omschrijft 21 procent deze als gematigd en 13 procent als sterk. Internationaal ligt het aandeel bedrijven dat toenemende concurrentie vanuit China ervaart op 56 procent. Daarmee is de concurrentiedruk onder de Nederlandse respondenten vooralsnog minder uitgesproken dan het wereldwijde gemiddelde.
Bedrijven die met deze concurrentie te maken hebben, kiezen vooral voor diversificatie. De helft van deze ondernemingen zoekt naar nieuwe afzet- en inkoopmarkten. Daarnaast zet 31 procent in op kostenbesparingen en nog eens 31 procent op extra productinnovatie. Het verplaatsen van investeringen speelt met 6,3 procent een beperkte rol.
Ook de houding van Nederlandse bedrijven tegenover het Europese handelsbeleid ten aanzien van China is opvallend. 47 procent van de Nederlandse respondenten is het eens met de stelling dat de EU krachtigere handelsmaatregelen moet nemen om concurrentieverstoringen tegen te gaan, zelfs wanneer dit negatieve gevolgen heeft voor het eigen bedrijf. 31 procent is het hier gedeeltelijk mee eens.
Daarmee staat bijna 79 procent van de ondervraagde bedrijven positief tegenover een steviger Europees handelsbeleid ten aanzien van China. Slechts 10,5 procent is het geheel of gedeeltelijk oneens met deze stelling.
Investeringsvoorwaarden en planningszekerheid
Wat ook nu weer duidelijk naar voren komt, zijn betere investeringsvoorwaarden en meer planningszekerheid. Deze zijn essentieel om het ondernemersvertrouwen te versterken en de concurrentiepositie te verbeteren.
Tekst: Hendrike Oosterhof & Bas Reeders