Nieuwsbrief
Op de hoogte blijven over ontwikkelingen van de Duits-Nederlandse economie? Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief FACT.
Meer bekijken
In de huidige geopolitieke realiteit is er méér aan de hand. Energie is niet langer alleen een economische factor, maar ook een strategisch instrument. De afhankelijkheid van energie-importen en internationale spanningen maken één ding duidelijk: energiezekerheid en energie-onafhankelijkheid zijn geen vanzelfsprekendheid meer.
Wie vandaag naar het Nederlandse en Duitse elektriciteitssysteem kijkt, ziet twee nauw verweven netten die samen de ruggengraat vormen van de Noordwest-Europese energievoorziening: één netwerk, twee landen, één toekomst. Juist daarom is intensieve samenwerking tussen Nederland en Duitsland geen luxe, maar een noodzaak en een kans.
Grenzenloos verbonden door interconnectie is daarbij de sleutel. Momenteel zijn er vier interconnectoren: Meeden-Diele, Hengelo-Gronau, Maasbracht-Niederrhein en Doetinchem-Wesel. Door onze elektriciteitsnetten verder te verbinden, benutten we duurzame energie efficiënter, vangen we schommelingen in vraag en aanbod beter op en versterken we onze leveringszekerheid. Tegelijkertijd verkleinen we onze afhankelijkheid van fossiele energie uit instabiele regio’s.
De Noordzee ontwikkelt zich razendsnel tot een groene energiehub, waar grootschalige windparken elektriciteit opwekken die via Nederland en Duitsland hun weg vindt naar miljoenen huishoudens en bedrijven. Juist deze gezamenlijke infrastructuur maakt Europa weerbaarder in een wereld waarin energie steeds vaker wordt ingezet als geopolitiek drukmiddel.
Die grensoverschrijdende samenwerking maakt ons energiesysteem niet alleen duurzamer, maar ook robuuster, betaalbaarder én strategisch sterker.
In dat licht is de recente overeenkomst waarbij de Duitse staat via KfW een minderheidsbelang van 25,1% neemt in TenneT Duitsland een belangrijke stap. Deze investering versterkt de kapitaalbasis structureel en maakt versnelling van de noodzakelijke uitbreidingen van het Duitse hoogspanningsnet mogelijk. Tegelijkertijd blijft TenneT Holding nauw betrokken als aandeelhouder en partner.
Dat is cruciaal. Een sterk Duits net is geen Duits belang alleen—het is een randvoorwaarde voor een goed functionerend Europees energiesysteem en daarmee voor onze gezamenlijke energiezekerheid.
Tegelijkertijd staan we voor een ongekende uitbreidingsopgave. In Nederland alleen al investeren we de komende tien jaar tientallen miljarden euro’s in het elektriciteitsnet. Maar geld is niet de grote bottleneck. Procedures duren te lang. Projecten die cruciaal zijn voor de energietransitie én voor onze strategische autonomie lopen vast in complexe vergunningstrajecten en juridische onzekerheid.
Wie wil versnellen, moet durven kiezen. Door projecten van nationaal en Europees belang ook echt als zodanig te behandelen, kunnen we besluitvorming prioriteren en procedures parallel organiseren in plaats van sequentieel. Juist in een wereld waarin afhankelijkheden snel zichtbaar worden, kunnen we ons die vertraging niet permitteren.
Maar versnellen alleen is niet genoeg. We moeten ook slimmer omgaan met het elektriciteitsnet dat we al hebben.
Netcongestie is inmiddels één van de grootste belemmeringen voor bedrijven en regio’s. Nieuwe aansluitingen zijn niet altijd mogelijk, en dat remt economische ontwikkeling—en daarmee ook onze strategische slagkracht.
Op de korte termijn ligt een belangrijk deel van de oplossing in flexibiliteit. Door vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen, benutten we bestaande capaciteit efficiënter. Denk aan bedrijven die hun elektriciteitsverbruik verschuiven naar momenten met veel duurzame opwek, batterijen die pieken opvangen, en het delen van aansluitingen. Ook congestiemanagement kan helpen om ruimte te creëren zonder direct nieuwe infrastructuur aan te leggen.
Over twee jaar zal het Nederlandse en Duitse stroomnet er zichtbaar anders uitzien. Niet omdat alle problemen zijn opgelost, maar omdat we concrete stappen hebben gezet. De transitie is een marathon, geen sprint. Nieuwe interconnectoren zijn in gebruik, netuitbreidingen in uitvoering en flexibiliteit speelt een veel grotere rol. Digitalisering en betere data-uitwisseling helpen om het net slimmer en veerkrachtiger te benutten.
Wat mij daarbij hoopvol stemt, is de groeiende erkenning dat samenwerking de sleutel is. Samen bereiken we wat niemand alleen kan. Niet alleen tussen landen, maar ook tussen overheden, netbeheerders, bedrijven en burgers.
Als ik terugkijk op mijn tijd bij TenneT tot nu toe, ben ik het meest trots op de stappen die we hebben gezet om die samenwerking te versterken en de energietransitie concreet te maken. Van grootschalige netaansluitingen op zee tot intensievere Nederlands-Duitse samenwerking: we bouwen aan het fundament van een energiesysteem dat niet alleen duurzaam is, maar ook steeds meer bestand tegen geopolitieke schokken.
Maar misschien nog wel belangrijker: we hebben het gesprek veranderd.
De energietransitie gaat niet alleen over techniek en infrastructuur, maar ook over keuzes, prioriteiten en solidariteit. Over hoe we lusten en lasten eerlijk verdelen. En over hoe we onze energievoorziening weer in eigen hand nemen.
De komende jaren zijn bepalend. De keuzes die we nu maken, bepalen hoe ons energiesysteem er in 2040 uitziet en hoe onafhankelijk en weerbaar Europa is in een onzekere wereld.
Laten we die keuzes samen maken. Over grenzen heen. Met oog voor de lange termijn. En met de overtuiging dat samenwerking ons niet alleen verder brengt, maar ook beschermt.
Bij mijn start bij TenneT in 2018 was het interview in DNHK’s MARKT getiteld “Wir sind alle vernetzt”. Ik kan het 8 jaar later alleen maar verder benadrukken: “Wir sind alle grenzenlos vernetzt”!
Want alleen met sterke verbindingen—fysiek én bestuurlijk—houden we Europa energiezeker, onafhankelijk en weerbaar.
