Met het initiatief #StandortUpgrade2026 bundelt de DIHK tien voorstellen die volgens het bedrijfsleven de hoogste economische prioriteit hebben. De thema’s raken direct aan de aantrekkelijkheid van Duitsland als vestigingsplaats voor bedrijven, investeerders en innovatieve sectoren.
De boodschap van de koepelorganisatie, waar ook de DNHK deel van uitmaakt, is duidelijk: zonder betere randvoorwaarden dreigt Duitsland verder aan concurrentiekracht te verliezen. Politiek en bestuur moeten volgens het bedrijfsleven vooral daar handelen waar investeringen worden geremd, innovatie vertraagt en duurzame groei onder druk staat.
1. Betere markttoegang en vereenvoudigde douaneregels
Voor een exportgerichte economie als de Duitse zijn open markten en betrouwbare handelsregels essentieel. De DIHK pleit daarom voor betere markttoegang, minder handelsbelemmeringen en douane- en sanctieregels die voor bedrijven werkbaar en voorspelbaar zijn. Ook het versterken van leverketens en het spreiden van afzet- en inkoopmarkten spelen hierin een belangrijke rol, zodat ondernemingen weerbaarder worden tegen geopolitieke spanningen.
2. Digitalisering en infrastructuur
Een moderne economie afhankelijk van goed functionerende fysieke én digitale infrastructuur. Daarbij gaat het niet alleen om snel internet en betrouwbare mobiele netwerken, maar ook om wegen, spoor, havens, energienetten en efficiënte plan- en vergunningstrajecten. Daarnaast kan een digitale overheid processen vereenvoudigen met open standaarden en investeringen in sleuteltechnologieën. Het doel is een infrastructuur die innovatie mogelijk maakt, bedrijven ontlast en Duitsland aantrekkelijk houdt als vestigingsplaats.
3. Zekerstellen van arbeidskrachten
Het tekort aan vakmensen en arbeidskrachten vormt een rem op economische groei. Dit hervormingsgebied draait daarom om het versterken van scholing en bijscholing, het beter benutten van binnenlands arbeidspotentieel en het vergroten van de arbeidsparticipatie, bijvoorbeeld onder oudere werknemers. Ook eenvoudiger en sneller georganiseerde arbeids- en vakmigratie speelt hierin een belangrijke rol. Het achterliggende doel is om bedrijven beter in staat te stellen vacatures te vervullen en hun concurrentiekracht op peil te houden.
4. Concurrerende energieprijzen
Voor veel ondernemingen zijn betaalbare en voorspelbare energiekosten een basisvoorwaarde om te kunnen investeren, produceren en verduurzamen. Daarom dienen energieprijzen concurrerend te blijven en de uitbouw van netten en energie-infrastructuur sneller te verlopen. Ook duidelijk en consistent beleid is volgens de DIHK cruciaal, zodat bedrijven investeringsbeslissingen met meer zekerheid kunnen nemen. Dit hervormingsgebied draait daarmee niet alleen om lagere kosten, maar ook om leveringszekerheid, planningszekerheid en een betrouwbare energietransitie.
5. Arbeidskosten en sociale stelsels
Stijgende loonkosten en hoge loongerelateerde lasten zetten de concurrentiepositie van bedrijven onder druk. Daarom is het belangrijk dat arbeidskosten beheersbaar blijven en de sociale zekerheid toekomstbestendig is. Daarbij gaat het vooral om pensioen-, zorg- en sociale stelsels die door demografische ontwikkelingen steeds zwaarder op werkgevers en werknemers drukken. Het doel is een evenwicht te vinden tussen sociale bescherming en economische draagkracht, zodat bedrijven kunnen blijven investeren en werkgelegenheid kunnen behouden.
6. Bureaucratie verminderen en procedures versnellen
Uitgebreide rapportageverplichtingen, complexe vergunningstrajecten en uiteenlopende uitvoeringspraktijken zorgen voor onnodige bedrijfslasten. Daardoor gaan tijd, geld en personeel verloren aan administratie in plaats van aan innovatie, productie en groei. Dit hervormingsgebied richt zich daarom op het verminderen van regeldruk, het versnellen van besluitvorming en het vereenvoudigen van procedures. Een praktijkgerichtere en efficiëntere overheid moet ervoor zorgen dat ondernemingen sneller kunnen handelen, investeren en inspelen op veranderende marktomstandigheden.
7. Innovatie versnellen
Innovatie is essentieel om de concurrentiekracht van Duitsland op lange termijn te versterken. Daarom zijn betere randvoorwaarden nodig voor onderzoek en ontwikkeling, een snellere toepassing van nieuwe technologieën en minder administratieve drempels voor investeringen. Daarbij gaat het onder meer om technologieën zoals kunstmatige intelligentie, automatisering en 3D-printing, maar ook om het stimuleren van samenwerking tussen bedrijven, kennisinstellingen en overheid.
8. Snellere bedrijfsoprichting
Het ondernemerschap aantrekkelijker en toegankelijker maken. Een snelle en eenvoudige oprichting van bedrijven verlaagt de drempel voor starters en maakt het makkelijker om nieuwe ideeën in de markt te zetten. Daarbij gaat het niet alleen om de formele Gewerbeanmeldung, maar ook om vervolgstappen zoals de toekenning van een belastingnummer en de verdere digitalisering van administratieve processen. Het uiteindelijke doel is een ondernemingsklimaat waarin nieuwe bedrijven sneller van start kunnen gaan en minder worden afgeremd door bureaucratie.
9. Grondstoffenvoorziening veiligstellen
Voor een industrieland is een betrouwbare toegang tot grondstoffen van strategisch belang. Duitsland is voor veel metallische grondstoffen in sterke mate afhankelijk is van import, wat bedrijven kwetsbaar maakt voor geopolitieke spanningen en verstoringen in internationale toeleveringsketens. Daarom pleit de DIHK voor een brede grondstoffenstrategie met aandacht voor importzekerheid, binnenlandse winning, recycling en een circulair gebruik van materialen. Ook samenwerking met de EU en internationale partners speelt daarin een belangrijke rol, zodat de beschikbaarheid van kritieke grondstoffen beter kan worden gewaarborgd.
10. Ondernemingsbelasting verlagen
Volgens de DIHK is de fiscale druk op Duitse bedrijven in internationaal perspectief te hoog, wat de aantrekkelijkheid van Duitsland als vestigingsplaats vermindert. Daarom pleit de organisatie voor een brede belastinghervorming die bedrijven meer ruimte geeft om te investeren, te innoveren en internationaal concurrerend te blijven. Daarbij noemt de DIHK nadrukkelijk ook de volledige afschaffing van de solidariteitstoeslag. Het onderliggende uitgangspunt is dat een lager en eenvoudiger belastingstelsel kan bijdragen aan meer economische dynamiek en een sterker investeringsklimaat.
Deze tien hervormingsgebieden geven richting aan het politieke en economische debat over de toekomst van Duitsland als vestigingsland. De boodschap is duidelijk: om concurrentiekracht, innovatie en investeringen te versterken, zijn gerichte hervormingen op meerdere fronten tegelijk nodig.
Tekst: Hendrike Oosterhof
