Microplastics op basis van aardolie zitten in veel lichaamsverzorgingsproducten zoals lipstick, tandpasta en shampoo. De minuscule kunststofdeeltjes komen ook voor in verf en komen vrij door slijtage van autobanden. Ze worden pas na tientallen jaren afgebroken, komen in het milieu terecht en dus ook in de voedselketen. Het gevaar voor de mens is nog onduidelijk, maar studies wijzen op een verband met diverse gezondheidsklachten, waaronder ontstekingen, voortplantingsproblemen en mogelijk kanker.
Bioweg is in 2019 begonnen een biologisch alternatief voor microplastics te ontwikkelen. In een financieringsronde heeft het bedrijf vorig jaar zestien miljoen euro ingezameld. Het start nu met een fabriek in het Rijnland om biologische microdeeltjes op industriële schaal te produceren – de eerste in zijn soort, beklemtoont CEO dr. Patreek Mahalwar. Hij en medeoprichter Srinivas Karuturi zijn afkomstig uit India en studeerden biologie in Duitsland.
Grondstof cellulose
Bioweg maakt biologisch afbreekbare microdeeltjes van cellulose, het belangrijkste bestanddeel van de celwand van planten. De plasticvervanger van Bioweg wordt door fermentatie met behulp van bacteriën in bioreactoren gewonnen. De grondstof is afval uit de levensmiddelenindustrie. Tot nu toe produceert het bedrijf enkele tientallen tonnen per jaar in de proeffabriek in Quakenbrück (bij Osnabrück). De nieuwe fabriek in het Rijnland, vlak bij een suikerfabriek, gaat tien keer zoveel produceren.
De vraag is nu al enorm en overtreft de kortetermijncapaciteit, niet alleen vanwege de EU-regelgeving, maar ook door de wens van klanten om producten te herformuleren en door het toegenomen milieubewustzijn van consumenten. “Bioweg richt zich daarom niet alleen op ‘biologisch afbreekbaar’, maar ook op vervangingsmiddelen met gelijkwaardige prestaties: dezelfde viscositeit, stabiliteit, houdbaarheid en hetzelfde verwerkingsgedrag als fossiele polymeren”, vertelt CEO Mahalwar.
Mensen krijgen elke dag vijf gram microplastics binnen via voedsel, drinkwater en de lucht die ze inademen – dat is evenveel als het gewicht van een creditcard, aldus Mahalwar. De EU beschouwt synthetische, niet afbreekbare polymeerdeeltjes met een grootte van minder dan vijf millimeter als microplastics. Zij wil het gebruik ervan uiterlijk 2030 met een derde verminderd hebben. In eerste instantie heeft het verbod betrekking op 42.000 ton bijgemengde microplastics per jaar in de EU alleen, bijvoorbeeld minibolletjes (microbeads) zoals die in peelings voorkomen. Deze zijn al sinds oktober 2023 verboden. Vanaf 2027 mogen shampoos en douchegels geen microplastics meer bevatten, vanaf 2028 geldt dit verbod ook voor was- en reinigingsmiddelen. Vanaf 2035 moet de formule van make-up en lipsticks worden veranderd.
Vier octrooifamilies
Bioweg produceert naast micropoeder – bijvoorbeeld als zacht “schuurmiddel” in tandpasta – ook vervangingsmiddelen om de viscositeit, dus de vloeibaarheid van huishoudreinigers of lichaamsverzorgingsproducten zoals shampoo te optimaliseren. Tevens maakt het bedrijf verdikkingsmiddelen voor de food-industrie ter vervanging van bijvoorbeeld xanthan en carrageen. Die zijn weliswaar van natuurlijke oorsprong, maar worden in verband gebracht met gezondheidsrisico’s. Ook voor de coatings van zaaigoed en meststoffen heeft Bioweg een alternatief. Mahalwar vertelt: “De coatings van Bioweg zijn gebaseerd op biologische en biologisch afbreekbare componenten, die niet zo lang in de natuur aanwezig blijven als microplastics uit synthetische polymeercoatings. Ze worden afgebroken tot biologisch metaboliseerbare stoffen.” Tot nu toe heeft Bioweg vier octrooifamilies verkregen en is bezig met nog meer. Het bedrijf heeft in Duitsland al diverse onderscheidingen op z’n palmares staan.
Internationale focus
In het verleden is Bioweg samenwerkingen aangegaan met toonaangevende mondiale spelers, zoals Ginkgo Bioworks – hoofdbelegger: Bill Gates. Die samenwerking richtte zich op het uitgebreid screenen van enkele honderdduizenden bacteriestammen. Het doel was om stammen met een hoge opbrengst te identificeren, wat kostenbesparingen in het productieproces mogelijk zou maken. Met het Duitse internationale concern Bayer werkt Bioweg samen aan het verbeteren van de duurzaamheid van landbouwformuleringen.
Bioweg zit dan wel in Duitsland, maar Patreek Mahalwar heeft van meet af aan een internationale focus gehad – het naastgelegen buurland inbegrepen. “Wij onderhouden contacten met de industrie, de academische wereld en investeerders in Nederland, met name op het gebied van agrarische formuleringen en circulaire materialen.”
Nieuwste ontwikkeling bij Bioweg: samen met de Technische Universität Berlin (TU Berlin) heeft het bedrijf een subsidie van anderhalf miljoen euro ontvangen om zeldzame aardmetalen terug te winnen uit elektronisch afval. Dit is een dringende prioriteit voor de energietransitie en industriële veerkracht van Europa.
Tekst: Claas Möller
Foto: Bioweg