Europa, positioneer havens slim voor behoud industrie!

Jarenlang werd het gesprek tussen havens gedomineerd door de vraag wie de grootste is. Als ik tegenwoordig met de CEO’s van de havenbedrijven in Noordwest Europa om tafel zit, praten we niet meer over tonnen overslag, maar over hoe we samen een duurzame toekomst voor de industrie in Europa kunnen veiligstellen. Geopolitieke spanningen en een verhoogde druk op de industrie vragen om een slim gebruik van Europese havens om onze strategische autonomie veilig te stellen.  

De Rotterdamse haven heeft een groot industrieel complex en is een belangrijk knooppunt voor containers, energie en grondstoffen. Hier komen, net als in veel andere Europese havens, grote uitdagingen samen; het verduurzamen van het internationaal transport, betrouwbare logistieke ketens voor bedrijven en consumenten en het versnellen van de verduurzaming van de industrie, zonder verlies van concurrentiepositie. Havens kunnen en willen daarom een belangrijke rol spelen in het toekomstbestendig maken van Europa.  

Neem bijvoorbeeld de maakindustrie in de driehoek tussen de Vlaams-Nederlandse havens en het Duitse Ruhrgebied, die goed is voor een groot deel van Europese productie. Bedrijven in chemie en staalindustrie zijn in de havens gevestigd vanwege de aanvoer van, nu nog grotendeels fossiele, grondstoffen en energie. Dit zijn grote uitstoters met een grote verantwoordelijkheid om hun CO2-uitstoot snel te verminderen. Het zijn óók de bedrijven die het mogelijk maken dat we in Europa elektronica en medicijnen maar ook windmolens, isolatiemateriaal en zonnecellen kunnen maken. De veelal internationale hoofdkantoren aarzelen nu of zij nog toekomst in Europa zien. Dat is zorgelijk; juist de industrie kan het verschil maken in het verduurzamen van onze samenleving.  

Het havenbedrijf Rotterdam wil samen met de havens van Antwerpen-Brugge, Duisburg en North Sea Port het voortouw nemen om het investeringsklimaat voor de industrie in Europa te verbeteren, zodat bedrijven hier willen investeren in verduurzaming. Als beheerder van industriële clusters passen we gezamenlijk onze infrastructuur aan op de grondstoffen en energie van morgen, zoals waterstof, zodat ook een duurzame industrie op dezelfde manier efficiënt kan blijven samenwerken. 

De havenbedrijven zien dat veel industriële bedrijven graag willen investeren in verduurzaming van hun productie, maar nog geen definitieve investeringsbeslissing hebben genomen. Voor hen is het cruciaal dat het Europese investeringsklimaat voldoende zekerheden en perspectief biedt voor de toekomst. Het Europese emissiehandelssysteem (ETS) stimuleert de industrie om te verduurzamen en het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) versterkt een gelijk speelveld wereldwijd. Een brede, stimulerende Europese industriepolitiek is een noodzakelijke aanvulling om bedrijvigheid te behouden, zeker als Europa haar afhankelijkheden van andere landen wil beperken en koploper wil blijven in innovatieve, duurzame maakindustrie. 

Ruimte in havens is al schaars, en duurzamere, bijvoorbeeld circulaire, productie vraagt om veel meer ruimte en soms tijdelijk om extra milieubelasting. We moeten daarom samen onderzoeken welke activiteiten we in Europa echt nodig hebben. Waar is die ruimte beschikbaar; fysiek en in regelgeving? Hoe zien onze havens en industrie er in 2050 uit, als deze klimaatneutraal zijn geworden? Een gezamenlijk antwoord geven op die vragen lukt alleen als ook de overheden met een internationale blik naar de industrie kijken en Europa ook op dit vlak écht samengroeit. Als de Europese regeringen dat niet doen, blijven investeringen in verduurzaming in Europa uit en verplaatst de industrie zich naar buiten Europa. Dat betekent meer import van buiten de EU met negatieve gevolgen voor het klimaat, onze strategische autonomie en welvaart. 

Ik hoop dat de industrie de kans krijgt om in Europa de benodigde transitie door te maken. 

Laten we gezonde concurrentie behouden en onze samenwerking aan de energietransitie versterken.  

Boudewijn Siemons,  

CEO, Port of Rotterdam Authority